İşsizlik Sigortası Fonu 1999 yılında, emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) sorununu ortaya çıkartan 4447 Sayılı Yasa ile kuruldu. 1 Haziran 2000 tarihinden itibaren prim toplanmaya başlanan fondan işsizlere ilk ödeme 2002 yılı mart ayında yapıldı.

Fona ilk başta yüzde 2 işçi, yüzde 3 işveren primi kesildi ve yüzde 2 devlet katkısı sağlandı. 2004 yılında yapılan değişiklikle işçi primi yüzde 1’e, işveren primi yüzde 2’ye ve devlet katkısı da yüzde 1’e indirildi.

22 YILDA 376 MİLYAR TL TOPLANDI

Türkiye İş Kurumu (İŞKUR), fonun gelirlerini ve giderlerini 2011 yılının sonuna kadar birikimli olarak yayımladı. O yıla kadar, herhangi bir bültene bakıldığında, başlangıçtan itibaren Fon’a ne kadar işçi - işveren primi ve devlet katkısı yatırıldığı, faiz geliri elde edildiği topluca görülebiliyordu.

2012 yılından itibaren verilerin birikimli yayımlanmasına son verildi. Sadece cari yıl ve son iki yılda ayrı ayrı ne kadar gelir elde edildiği yayımlanmaya başladı. Böyle olunca fonda başlangıçtan itibaren ne kadar para toplandığını görmek, 2011 yılından sonra imkânsız hale geldi. Fonda sadece işsizlik ödeneği, kısa çalışma ödeneği, yarım çalışma ödeneği, ücret garanti fonu gibi çalışanlara yapılan ödemeler başından itibaren görülebiliyor. Çalışanlara yapılan ödemeler dışındaki diğer giderler artık topluca yayımlanmıyor.

Türkiye İş Kurumu’nun (İŞKUR) aylık bültenlerinden ve İşsizlik Sigortası Fonu’nun bağımsız denetim raporlarından yararlanarak yaptığımız hesaplamaya göre, Fon’a 2000 yılından 2022 yılı haziran ayına kadar olan dönemde işçi ve işveren primi olarak 157.5 milyar lira yatırıldı. Devlet toplam 52.8 milyar lira katkıda bulundu. Fonun 22 yıldaki toplam faiz gelirleri 155.8 milyar lira, idari para cezası vs gibi diğer gelirleri de 10.4 milyar lira oldu. Böylece, Fon’un başlangıçtan itibaren toplam gelirleri 376.5 milyar lira olarak gerçekleşti.

İşsizlik Fonu'na 22 yılda ne kadar para toplandı
Milyon TL İşçi işveren primi Devlet katkısı Faiz gelirleri Diğer gelirler Toplam gelir
2000-2011 23.596 7.949 38.533 712 70.790
2012 4.629 1.543 5.275 153 11.600
2013 5.804 1.935 4.800 195 12.734
2014 6.713 2.473 6.158 199 15.543
2015 8.158 2.719 6.908 487 18.272
2016 9.930 3.310 8.025 1.008 22.273
2017 11.666 3.895 10.046 1.255 26.862
2018 13.878 4.626 15.108 1.016 34.628
2019 16.547 5.516 16.832 1.471 40.366
2020 16.225 5.408 15.750 887 38.270
2021 24.260 8.087 12.657 1.025 46.029
2022 16.056 5.352 15.712 2.037 39.157
TOPLAM 157.462 52.813 155.804 10.445 376.524
Kaynak: İŞKUR
Not: 2022 verileri Haziran ayına aittir

GAP’A AKTARILAN PARA İADE EDİLMEDİ

İşsizlik Fonu’nun amacı başlangıçta, işçilere işsiz kalmaları halinde kanunda öngörülen ödeme ve hizmetlerin yerine getirilmesi olarak belirlendi. 2008 yılında yapılan değişiklikle kapsam genişletildi, fondan işsizlik maaşı dışında da harcama yapılabilmesinin önü açıldı.

Kanun değişikliğinin hemen ardından 2008 yılından itibaren Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) başta olmak üzere ekonomik kalkınma ve sosyal gelişmeye yönelik yatırımlar için Fon’dan bütçeye kaynak aktarılmaya başlandı. 2013 yılında sona eren bu uygulama kapsamında toplam 11.9 milyar lira aktarıldı.

Fon’da biriken paralar ağırlıklı olarak devlet tahvilleri ve hazine bonolarında değerlendiriliyor. Başlangıçta Fon’un gelirleri, damga vergisi hariç vergiden muaf tutulurken 1 Ocak 2006 tarihinden itibaren Fon’un faiz gelirlerinden vergi alınmaya başlandı. 2021 yılsonuna kadar bu şekilde ödenen vergi tutarı 13.1 milyar liraya ulaştı.

İSTİHDAM TEŞVİKLERİ FON’DAN

İstihdama dönük teşvikler daha önce bütçeye konulan ödeneklerden karşılanırken, 2008 yılından itibaren ilave istihdam sağlayan işverenlere fondan prim teşviki verilmeye başlandı. O günden 2022 Haziran ayı sonuna kadar Fon’dan teşvik ve destekler için yapılan ödemeler 81.3 milyar lirayı buldu.

Fon’dan aktif işgücü programlarına 36.5 milyar, işbaşı eğitim programlarına 18.7 milyar lira harcandı.

PANDEMİNİN YÜKÜNÜ İŞSİZLİK FONU ÜSTLENDİ

Koronavirüs salgını döneminde çalışanlara yönelik gerçekleştirilen tüm destek ödemeleri fondan karşılandı. Fondan yaklaşık 3,9 milyon kişiye iki yıllık pandemi sürecinde 36.8 milyar lira kısa çalışma ödeneği verildi. Pandemideki ödemeler dahil olmak üzere Fon’un kurulduğu tarihten itibaren yapılan kısa çalışma ödenekleri toplamı ise 37.2 milyar lira oldu.

Pandemi sürecinde uygulanan işten çıkarma yasağına paralel olarak işverene işçiyi ücretsiz izne çıkarma hakkı tanındı. İşverence ücretsiz izne çıkartılan işçilere brüt asgari ücretin yüzde 40’ı oranında nakdi ücret desteği sağlandı. Yaklaşık 3.1 milyon kişiye 14 milyar lira tutarında nakdi ücret desteği verildi.

İşsizlik Fonu nerelere harcandı?
Milyon TL
İşsizlik ödeneği 46.797
Kısa çalışma ödeneği 37.188
Nakdi ücret desteği 13.998
Yarım çalışma ödeneği 115
Ücret Garanti Fonu 508
Aktif işgücü programları 36.521
İşbaşı eğitim programı 18.684
Teşvik ve destekler 81.321
GAP ve kalkınma projeleri 11.856
Vergi 13.106
Diğer 10.302
Fonun toplam varlıkları 106.128
Toplam 376.524
Kaynak: İŞKUR
İşsizlik Sigortası Fonu Bağımsız Denetim Raporları
Not: Vergi 2021 sonu, diğerleri Haziran 2022 verileridir

TOPLAM 270 MİLYAR TL HARCAMANIN 98.6 MİLYARI ÇALIŞANLARA

Ödemelerin ilk defa başladığı Mart 2002’den Haziran 2022 tarihine kadar olan dönemde 16 milyon 597 bin 415 kişi işsizlik ödeneği başvurusunda bulundu. Bunlardan 9 milyon 272 bin 744 kişiye 46 milyar 797 milyon lira tutarında işsizlik ödeneği verildi.

Böylece, Fon’da 22 yıllık dönemde toplanan 376.5 milyar liralık paranın 98.6 milyar liralık kısmı doğrudan çalışanlara harcandı.

Fon’daki toplam varlıklar haziran ayı itibarıyla 106.1 milyar lira düzeyinde bulunuyor. Fon’dan bugüne kadar yapılan toplam 270 milyar liralık harcamanın çalışanlara doğrudan ödenen 94.8 milyar TL dışındaki kısmı ya çeşitli adlar altında hazineye aktarıldı, ya da hazinece üstlenilmesi gereken istihdam teşvik ve destekleri ile diğer işgücü programları için kullanıldı.

Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları'nı ve Gizlilik Sözleşmesi'ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

BU EKRANI KAPATMAK İÇİN TIKLAYIN!
SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!(0)
* Yorum kurallarını okumak için tıklayınız!